شور و شر

در حالیکه 48 ساعتی تا شروع رای­گیری باقی­مانده، شاید به نظر برسد که برای تحلیل دلایل شکست زود است. حتی شاید به گمان بخشی از دوستان خوش­خیال، هنوز هم احتمال قابل توجهی برای دو مرحله­ای شدن انتخابات، و یا حتی پیروزی یکی از دو کاندیدای اصلاح­طلبان در دور اول! وجود دارد. اما مطلبی که در اینجا می­خواهم بگویم، اینست که اتفاقا به نظر من دقیقا همین خوش­خیالی مفرط و تحلیل­های نادرست منجر شدند استراتژی­های غلطی در پیش بگیریم؛ استراتژی­های غلطی که زمینه­ساز شکست در برابر رقیبی شدند که لبریز از نقطه­ضعف­های فاحش بود.

از طرف دیگر، درست مانند چند انتخابات اخیر، این خوش­خیالی مفرط در مورد نتیجه انتخابات، احتمالا باعث خواهد شد که پس از اعلام نتایج، اکثریت دوستان کاملا شوکزده شده و تا مدت زیادی در حال هضم کردن این شکست باشند. طبیعتا این مساله می­تواند باعث شود که حتی بعد از این شکست هم تحلیل منطقی­ای پیرامون دلایل این شکست­های مکرر شکل نگیرد. درمجموع فکر می­کنم که بهتر است تحلیل دلایل شکست در این انتخابات، هر چه زودتر آغاز شود و این نوشته می­کوشد تا فتح بابی در این زمینه باشد:

در ابتدا با افراز جمعیت افراد واجد شرایط رای دادن، تخمین نگارنده از نتیجه انتخابات در قالب جدول زیر ارائه می­شود.  بدیهیست که ذکر اعداد در ستون­های سوم، چهارم و پنجم، باعث می­شود که این تخمین سطح ابطال­پذیری بالایی داشته باشد و پس ازاعلام نتایج قطعی انتخابات، می­توان در مورد ابطال یا عدم ابطال تک تک این اعداد تخمینی قضاوت نمود:

با توجه به جداول فوق، به نظر می­رسد که با صرف نظر کردن از حالت­های حدی (حذف چارک­های ابتدایی و انتهایی)، تخمین تعداد شرکت­کنندگان در انتخابات، بین 27.9 تا 31 میلیون نفر، و تخمین آرای احمدی­نژاد هم بین 15.3 تا 17.8 میلیون رای باشد. به این ترتیب، بر اساس این تخمین، بدون آنکه به هیچگونه تقلبی نیاز باشد، در همان دور اول احمدی­نژاد رایی معادل  1.2 تا 1.3 برابر مجموع آرای سه رقیب خودش بدست آورده و به عنوان رئیس جمهور انتخاب می­شود. در عین‌حال، پیش‌بینی می‌شود آرای میرحسین موسوی تنها در دو استان تهران و اردبیل از آرای احمدی‌نژاد بیشتر شود.ضمنا این نتیجه توسط نظرسنجی­های علمی مستقل نیز،  تا حد زیادی تایید شده است.

اکنون پرسشی که مطرح می­شود آنست که اولا تخمین اعداد ستون­های دوم، سوم و چهارم از کجا آمده­اند؛ و ثانیا ارتباط این تخمین­ها با تیتر آغازین این نوشته چیست؟ در واقع حتی با فرض تایید نسبی صحت این تخمین­ها پس از برگزاری انتخابات، چگونه می­توان نتیجه گرفت که استراتژی اصلاح­طلبان در این انتخابات غلط بوده است؟

در مورد پاسخ سوال دوم، به طورخلاصه می­توان این­طور گفت: با فرض صحت تخمین فوق، استراتژی اصلاح­طلبان برای پیروزی در انتخابات، باید حول شعارهایی متمرکز میشد که دارای ارتباط صریح و مستقیم با دغدغه­های معیشتی روزمره عامه مردم (گروه­های الف، ب، د، ز) باشد. اما چنین شعارهایی بسیار کم مطرح شدند و اگر هم مطرح شدند، با تمرکز ناچیز امکانات محدود رسانه­ای اصلاح­طلبان برروی آنها، عملا به گوش بخش عمده رای­دهنگان گروه­های مذکور نرسیدند. در واقع اصلاح­طلبان نتوانستند یک دوقطبی قوی بین خود و رقیبشان ایجاد کنند که محوریت اصلی آن براساس دغدغه­های معیشتی عامه مردم باشد، و به جای آن تاجاییکه توانستند امکانات رسانه­ای خود را بر روی جلب آرای گروه «و» متمرکز نمودند.غافل از انکه اولا تعداد کل اعضای گروه «و» چندان زیاد نیست، ثانیا میزان شرکت آنان در انتخابات را ازحد مشخصی نمی­توان فراتر برد، ثالثا بخش قابل توجهی از آنان آنقدر از احمدی­نژاد بیزارند که به طور اتوماتیک­وار به رقبای او رای می­دهند وعلاوه بر همه اینها، احمدی­نژاد در بین این قشر نیز طرفداران پر و پاقرصی دارد که عمدتا احمدی­نژاد را نماد مبارزه با افرادی مانند هاشمی و ناطق نوری و امثالهم می­بینند.  

عامه مردم نه اهمیت خاصی به اجرا یا عدم اجرای آرمان­های انقلاب می­دهند و نه اهمیتی به قانونی یا غیرقانونی بودن انحلال شورای پول و اعتبار! برای آنها شعارهای «جذب سرمایه­گذاری خارجی»، «بهبود دیپلماسی خارجی» و «احیای نظام  برنامه­ریزی در کشور» کاملا بی­معناست یا اینکه دستکم ارتباطی بین این شعارها با دغدغه­های معیشتی روزمره خود نمی­بینند. ضمن آنکه انتقاد مکرر از معیشت روزمره مردم در دولت فعلی، بدون بیان هیچگونه راه حل و یا دستکم وعده ملموس معیشتی، تاثیرچندانی بر تغییر آرای این بخش از مردم نخواهد داشت. از سوی دیگر، بخش زیادی از عامه مردم دلهره دارند که نکند با تغییر رئیس جمهور، و انتخاب افرادی که طرح­های بنگاه­های زودبازده و سهام عدالت و مسکن مهر و نظایر آن را غیرکارشناسی خوانده­اند، اندک نانی که دولت فعلی برسر سفره­شان گذاشته (یا قرار است بگذارد) هم از بین برود. این بخش از مردم، درطول چهار سال اخیر، احمدی­نژاد را تنهاکسی یافته­اند که به زبانی بسیار ساده و قابل فهم، برای آنها از برنامه­های دولت برای بهبود معیشت­شان سخن می­گوید.

اگرچه برای مثال طرح «سهام ملی نفت» می­توانست تا حدی به عنوان جایگزین سهام عدالت و مسکن مهر وامثالهم مطرح شده و بر روی رای این افراد تاثیر بگذارد، اما طرح مذکور بسیار دیر بیان شد، مانور تبلیغاتی ناچیزی بر روی آن داده شد، و در عینحال توسط شخصی بیان شد که از دید عامه مردم ساده­زیستی کمتر و قدرت­طلبی بیشتری نسبت به احمدی­نژاد دارد و لذا ممکن است پس از اینکه خیالش از بابت رسیدن به قدرت راحت شد، دیگر برایش مهم نباشد که این وعده را عملی کند. از طرف دیگر هم این بخش از رای­دهندگان می­پرسند که اگر قرار است طرح­هایی مانند سهام عدالت، وام­های کم­بهره برای بنگاه­های زودبازده، مسکن مهر، پرداخت کمک­های بلاعوض و کالاهای ارزان (مثل همان سیب زمینی معروف!) قطع شود، پس چه بر سر بودجه مربوطه می­اید؟ آیا قرار است این بودجه­ها قطع شوند و پولی که به دست می­آید به جیب حضرات واریز شود؟!

فراموش نکنیم که در زمان زندانی شدن کرباسچی، یک مطلب بود که پس از طرح شدن، به سرعت در میان مردم به صورت سینه به سینه نقل میشد: «اگر هم کرباسچی پولی از بودجه شهرداری برای خودش برداشته، نوش جانش باشد! همه مقامات دیگر کشور مرتبا از بودجه عمومی کشور مبالغی را برای خودشان بر می­دارند و در عین‌حال هیچ کار مفیدی هم انجام نمی­دهند، اما کرباسچی پولی به جیب خودش زده و در عینحال کارهای عمرانی مفیدی هم در شهر تهران انجام داده.» به طورمشابهی امروز بخش زیادی از عامه مردم (یعنی همان گروه­های الف، ب، د، ز) می­گویند که : «حتی اگر این یک میلیارد دلاری که از بودجه دولت در سال 85  بدون سند خرج شده، تمامش را طرفداران احمدی­نژاد به جیب خودشان ریخته باشند، باز هم نوش جانشان باشد! این­ها لااقل بخشی از پول­های خزانه را به صورت وام­های کم­بهره، کالاهای ارزان، مسکن مهر، سهام عدالت و امثالهم به مردم می­دهند، اما دیگران می­خواهند همه پول­های خزانه را خودشان بردارند و هیچ بخشی را به مردم ندهند!»

خب، قصدم اینست که حرف­هایم طولانی نشوند، عجالتا همین‌ها را گوشه ذهن مبارک داشته باشید تا قسمت بعد.

پی‌نوشت: این‌هم فایل این نسخه‌ی جدید و به‌روز شده‌ی تخمین و تحلیل‌های «درنگ»ی.